---
title: "Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ · Marathon.tj"
description: "Абебе Бикила кист? Эфиопие, ки Рим-1960-ро бо пойи луч бо рекорди ҷаҳонӣ бурд ва Токио-1964-ро ҳимоя кард."
canonical_url: "https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon"
locale: tj
meta:
  "og:description": "Абебе Бикила кист? Эфиопие, ки Рим-1960-ро бо пойи луч бо рекорди ҷаҳонӣ бурд ва Токио-1964-ро ҳимоя кард."
  "og:image": "https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp"
  "og:image:alt": "Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ"
  "og:title": "Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ"
  "twitter:description": "Абебе Бикила кист? Эфиопие, ки Рим-1960-ро бо пойи луч бо рекорди ҷаҳонӣ бурд ва Токио-1964-ро ҳимоя кард."
  "twitter:image": "https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp"
  "twitter:image:alt": "Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ"
  "twitter:title": "Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ"
---

> Index of every page on this site: [llms.txt](https://marathon.tj/llms.txt)

[**Ҳамаи хабарҳо**](https://marathon.tj/news)

**29 Октябр 2026**

- **Марафон**
- **Рекордҳо**
- **Мусобиқаҳо**
- **Қиссаҳо**

# АбебеБикила:пойлучударкӯчаҳоиРимбасӯитиллоиолимпӣварекордиҷаҳон

![Абебе Бикила: пойлучу дар кӯчаҳои Рим ба сӯи тиллои олимпӣ ва рекорди ҷаҳон](https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp)

Шоми 10 сентябри соли 1960 ба старти марафони олимпӣ дар Рим 69 давандаи 35 кишвар баромаданд. Рекордсмени ҷаҳон Сергей Попов аз ИҶШС фаворит ҳисоб мешуд, вале эфиопияги лоғарандом Абебе Бикиларо қариб касе намешинохт. Пас аз 2 соату 15 дақиқа маҳз ӯ аввалин шуда дар назди дарвозаи Константин хати марраро убур кард — пойлуч ва бо беҳтарин натиҷаи ҷаҳон.

## Чӯпоне, ки посбони гвардия шуд

Бикила 7 августи соли 1932 дар деҳаи Ҷатои Эфиопия таваллуд шуда, дар кӯдакӣ чорво мечаронид. Сафар ба Аддис-Абеба ҳаёти ӯро тағйир дод: машқҳои гвардияи императориро дида, ӯ дар 19-солагӣ ба хизмат ба он дохил шуд. Гвардиячиёнро ба машғулияти фаъоли варзишӣ ташвиқ мекарданд ва Абебе зуд истеъдоди давиданашро кашф кард. Аввал ӯ дар масофаҳои 5000 ва 10 000 метр медавид ва соли 1959 дар мусобиқаҳо ба ифтихори Рӯзи Қувваҳои мусаллаҳ бори аввал марафон давид.

Мураббии шведӣ Онни Нисканен, ки роҳбарии варзиши сабуки Эфиопияро бар дӯш дошт, ба ӯ барномаи муназзами машқ дод. Як моҳ пеш аз Бозиҳо Бикила дар интихоби миллӣ дар Аддис-Абеба — дар баландии беш аз 2400 метр — бо натиҷаи 2:21:23 ғолиб омад, ки аз рекорди олимпии он замон тезтар буд.

## Чаро пойлуч

Таҳти роҳбарии Нисканен Абебе ҳам бо пойафзол ва ҳам бе он машқ мекард. Аммо дар рӯзҳои охири пеш аз старт дар Рим пойафзоли давидани ӯ вайрон шуд ва ҷуфти нав пойҳояшро озор медод. Он гоҳ ӯ тасмим гирифт, ки мусобиқаи асосии ҳаёташро пойлуч давад. Агар шумо барои давидан пойафзол интихоб мекунед, [дастури муфассали мо оид ба интихоби пойафзоли давидан](https://marathon.tj/news/ci-tavr-pojafzoli-davidanro-intihob-kardan-mumkin-ast-dasturi-mufassal-oid-ba-andoza-amortizatsia-va-ivazkuni) муфид хоҳад буд.

Старт соати 17:30 дода шуд, то аз гармо гурезанд, вале ҳатто бегоҳ ҳарорат тақрибан 23 °C буд ва масирро пас аз ғуруби офтоб садҳо сарбози итолиёвӣ бо машъалҳо равшан мекарданд. Пас аз 20 км ду африқоӣ — Бикила ва марокашӣ Ради бен Абдесселем — пеш рафтанд. 500 метр пеш аз марра, дар майдони Порта Капена, ки дар он обелиски Аксум — пас аз ҳуҷуми Италия дар соли 1936 аз Эфиопия бурдашуда — меистод, Абебе ҷаҳиши ҳалкунанда кард. Ӯ бо натиҷаи 2:15:16.2 ба марра расид — 0,8 сония тезтар аз рекорди Попов. Абдесселем 25 сония ақиб монд ва медали биринҷиро Барри Мейҷии зеландиянавӣ гирифт.

## Тиллои дуюм ва мерос

Соли 1964 дар Токио Бикила — ин дафъа бо пойафзол — боз марафони олимпиро бо беҳтарин натиҷаи ҷаҳон, 2:12:11.2, бурд ва рақибонро беш аз чор дақиқа пушти сар гузошт, ҳарчанд ҳамагӣ 40 рӯз пеш аз старт ҷарроҳии бартараф кардани аппендисит карда буд. Ӯ нахустин шахс дар таърих шуд, ки унвони олимпиро дар марафон ҳифз кард. Аз соли 1960 то 1966 Абебе дар 12 марафон аз 13 марафони худ ғолиб омад; ягона шикаст — ҷои панҷум дар Бостон соли 1963.

Дар Бозиҳои соли 1968 дар Мехико ӯ бо сабаби осеб пас аз 17 км мусобиқаро тарк кард. Соли 1969 Бикила ба садамаи нақлиётӣ дучор шуда, фалаҷ гардид, вале ҳатто пас аз он дар Бозиҳои Сток-Мандевил — пешгузаштаи Бозиҳои паралимпӣ — дар камонварӣ баромад кард. Ӯ 25 октябри соли 1973 дар синни 41-солагӣ вафот кард. World Athletics ӯро нахустин қаҳрамони ҷаҳонӣ аз Африқои Шарқӣ меномад, ки барои наслҳои зиёди давандагони масофаи дароз роҳ кушод. Дар бораи таърихи марафони олимпии Тоҷикистон дар маводи мо оид ба [Гулсара Дадабоева](https://marathon.tj/news/nahustin-varzisgari-zani-olimpii-tochikiston-gulsara-dadaboeva-se-olimpiada-dar-marafon-va-rekordi-soli-2003) хонед.

## Саволҳои маъмулӣ

- Марафончии эфиопӣ аз Гвардияи империалӣ, аввалин африқоии сиёҳпӯст — қаҳрамони олимпӣ (1960) ва аввалин ҳимоятгари тиллои марафон (1964).
- Дар Рим пойафзолаш вайрон шуд ва ҷуфти нав ӯро захмӣ кард — ӯ бо пойи луч баромад ва боз ҳам рекорди ҷаҳонӣ гузошт.
- 2:15:16,2 — рекорди ҷаҳонии соли 1960 назди Тоқи Константин.

```json
{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@id":"https://marathon.tj/#website","@type":"WebSite","description":"Ассотсиатсияи дав ва марафони Ҷумҳурии Тоҷикистон — давҳо, марафонҳо ва ниммарафонҳо дар Душанбе ва саросари кишвар: тақвим, сабти ном, натиҷаҳо.","inLanguage":"tg-TJ","name":"Ассотсиатсияи дав ва марафони Ҷумҳурии Тоҷикистон","url":"https://marathon.tj/","publisher":{"@id":"https://marathon.tj/#organization"},"workTranslation":[{"@id":"https://marathon.tj/ru#website"},{"@id":"https://marathon.tj/en#website"}]},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#webpage","dateModified":"2026-11-22T18:10:03+05:00","datePublished":"2026-10-29T12:50:05+05:00","description":"Абебе Бикила кист? Эфиопие, ки Рим-1960-ро бо пойи луч бо рекорди ҷаҳонӣ бурд ва Токио-1964-ро ҳимоя кард.","name":"Абебе Бикила: бо пойи луч ба тиллои олимпӣ","url":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon","@type":["WebPage","FAQPage"],"breadcrumb":{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#breadcrumb"},"isPartOf":{"@id":"https://marathon.tj/#website"},"mainEntity":[{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/1"},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/2"},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/3"}],"potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon"]}],"primaryImageOfPage":{"@type":"ImageObject","url":"https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp","inLanguage":"tg-TJ","contentUrl":"https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp"}},{"@id":"https://marathon.tj/#organization","description":"Ассотсиатсияи дав ва марафони Ҷумҳурии Тоҷикистон — давҳо, марафонҳо ва ниммарафонҳо дар Душанбе ва саросари кишвар: тақвим, сабти ном, натиҷаҳо.","email":"arm.marathon.tj@gmail.com","name":"Ассотсиатсияи дав ва марафони Ҷумҳурии Тоҷикистон","telephone":"+992915477878","url":"https://marathon.tj","@type":["Organization","SportsOrganization"],"address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"проспект Исмаила Сомони, 45","addressLocality":"Dushanbe","addressRegion":"Dushanbe","addressCountry":"TJ"},"alternateName":["Marathon TJ","Ассоциация бега и марафонов РТ","Running and Marathon Association of Tajikistan"],"contactPoint":{"@type":"ContactPoint","contactType":"customer service","email":"arm.marathon.tj@gmail.com","telephone":"+992915477878","areaServed":"TJ","availableLanguage":["tg","ru","en"]},"founder":{"@type":"Person","name":"Jamshed Rasulov","telephone":"+992915477878","sameAs":["https://www.instagram.com/jamshed_78_rasulov/"]},"image":{"@id":"https://marathon.tj/#/schema/image/1"},"logo":{"@type":"ImageObject","url":"https://marathon.tj/logo-mark.webp","contentUrl":"https://marathon.tj/logo-mark.webp","width":256,"height":256,"caption":"Ассотсиатсияи дав ва марафони Ҷумҳурии Тоҷикистон"},"sameAs":["https://www.instagram.com/marathon.tj/"]},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#breadcrumb","@type":"BreadcrumbList","itemListElement":[{"@type":"ListItem","name":"Асосӣ","item":"https://marathon.tj","position":1},{"@type":"ListItem","name":"Ахбор","item":"https://marathon.tj/news","position":2},{"@type":"ListItem","name":"Абебе Бикила: пойлучу дар кӯчаҳои Рим ба сӯи тиллои олимпӣ ва рекорди ҷаҳон","position":3}]},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#article","dateModified":"2026-11-22T18:10:03+05:00","datePublished":"2026-10-29T12:50:05+05:00","description":"Абебе Бикила кист? Эфиопие, ки Рим-1960-ро бо пойи луч бо рекорди ҷаҳонӣ бурд ва Токио-1964-ро ҳимоя кард.","headline":"Абебе Бикила: пойлучу дар кӯчаҳои Рим ба сӯи тиллои олимпӣ ва рекорди ҷаҳон","inLanguage":"tg-TJ","@type":["Article","NewsArticle"],"author":{"@id":"https://marathon.tj/#organization"},"image":[{"@type":"ImageObject","url":"https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp","contentUrl":"https://api.marathon.tj/storage/62/conversions/cover-card.webp"}],"isPartOf":{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#webpage"},"mainEntityOfPage":{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#webpage"},"publisher":{"@id":"https://marathon.tj/#organization"}},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/1","@type":"Question","inLanguage":"tg-TJ","name":"Абебе Бикила кист?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Марафончии эфиопӣ аз Гвардияи империалӣ, аввалин африқоии сиёҳпӯст — қаҳрамони олимпӣ (1960) ва аввалин ҳимоятгари тиллои марафон (1964)."}},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/2","@type":"Question","inLanguage":"tg-TJ","name":"Чаро Абебе Бикила бо пойи луч давид?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Дар Рим пойафзолаш вайрон шуд ва ҷуфти нав ӯро захмӣ кард — ӯ бо пойи луч баромад ва боз ҳам рекорди ҷаҳонӣ гузошт."}},{"@id":"https://marathon.tj/news/abebe-bikila-pojlucu-dar-kucakhoi-rim-ba-sui-tilloi-olimpi-va-rekordi-chakhon#/schema/question/3","@type":"Question","inLanguage":"tg-TJ","name":"Вақти Абебе Бикила дар Рим чӣ буд?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"2:15:16,2 — рекорди ҷаҳонии соли 1960 назди Тоқи Константин."}},{"@id":"https://marathon.tj/#/schema/image/1","@type":"ImageObject","contentUrl":"https://marathon.tj/logo-mark.webp","inLanguage":"tg-TJ","url":"https://marathon.tj/logo-mark.webp"}]}
```

## Sitemap

See the full [sitemap](https://marathon.tj/sitemap.md) for all pages.
